Zakażenia układu moczowego

[Głosów:0    Średnia:0/5]
Mechanizm powstawania ZUM
Zakażenia układu moczowego (ZUM), a w szczególności zapalenie pęcherza moczowego, są jedną z najczęstszych przyczyn interwencji lekarskich, obok infekcji układu oddechowego i pokarmowego. Problem infekcji dróg moczowych zdecydowanie częściej dotyczy kobiet, co wynika z budowy anatomicznej żeńskich dróg moczowych.
Zakażenia układu moczowego (ZUM), a w szczególności zapalenie pęcherza moczowego, są jedną z najczęstszych przyczyn interwencji lekarskich, obok infekcji układu oddechowego i pokarmowego. Problem infekcji dróg moczowych zdecydowanie częściej dotyczy kobiet, co wynika z budowy anatomicznej żeńskich dróg moczowych. Po pierwsze, żeńska cewka moczowa jest znacznie krótsza od męskiej (ok. 3-4 cm wobec około 18-20 cm), dlatego też bakterie mają do przebycia krótszy dystans. Po drugie, ujście zewnętrzne cewki znajduje się blisko odbytu, co sprzyja przenoszeniu bakterii na skutek niezachowania należytej higieny.
Co najmniej 20-50% kobiet raz w życiu zgłasza się do lekarza z objawami infekcji w zakresie dróg moczowych. W większości przypadków ma to miejsce albo w okresie dzieciństwa, albo w okresie aktywności seksualnej.
Zakażenie układu moczowego związane jest z występowaniem drobnoustrojów chorobotwórczych (tj. bakterii, wirusów, grzybów lub pierwotniaków) w drogach moczowych, które w prawidłowych warunkach powinny pozostawać jałowe. Najczęstszym źródłem bakterii będących przyczyną zakażeń w układzie moczowym jest jelito grube, z którego bakterie wydostają się na skórę krocza i w sprzyjających okolicznościach wnikają przez cewkę moczową. Inwazja tych drobnoustrojów następuje najczęściej drogą wstępującą, to znaczy ze skóry w okolicy krocza, przez cewkę moczową do pęcherza moczowego, a w niektórych przypadkach poprzez moczowody do nerek. W bardzo rzadkich przypadkach drobnoustroje mogą dostać się do układu moczowego przez ciągłość (np. przebicie ropnia) lub drogą krwi (sepsa). Drobnoustroje namnażając się w drogach moczowych powodują ich uszkodzenie – stan zapalny, czego widocznymi dla chorego objawami mogą być obecność ropy lub krwi w moczu, bóle w okolicy nadłonowej (podbrzusza), bóle pleców w okolicy lędźwiowej, częste i bolesne oddawanie moczu, gorączka, wymioty.


Objawy ZUM
Zakażenie układu moczowego może przebiegać bezobjawowo albo objawowo pod postacią zapalenia cewki moczowej, pęcherza moczowego i odmiedniczkowego zapalenia nerek, posocznicy moczowej (urosepsa). Objawy w każdej z tych postaci zakażeń układu moczowego są nieco inne.
Zakażenie układu moczowego może przebiegać bezobjawowo albo objawowo pod postacią zapalenia cewki moczowej, pęcherza moczowego i odmiedniczkowego zapalenia nerek, posocznicy moczowej (urosepsa). Objawy w każdej z tych postaci zakażeń układu moczowego są nieco inne.
Typowe objawy zapalenia cewki moczowej i pęcherza moczowego obejmują dolegliwości podczas oddawania moczu (np. pieczenie, ból w obrębie cewki moczowej), ból w okolicy nadłonowej (podbrzusza), bolesne parcie i częste oddawanie moczu w małych ilościach, czasami zatrzymanie moczu z powodu dolegliwości bólowych.
Typowe objawy odmiedniczkowego zapalenia nerek obejmują nagły początek z gorączką powyżej 38oC, dreszcze, bóle brzucha lub okolicy lędźwiowej, czasami nudności i wymioty. Mogą wystąpić również zaburzenia w oddawaniu moczu i stolca (biegunka lub zaparcie). W skrajnie ciężkich przypadkach może rozwinąć się sepsa, czyli ogólnoustrojowe zakażenie powikłane niewydolnością wielu organów.
Podczas infekcji wygląd i zapach moczu może się zmienić. Czasami w moczu może pojawić się krew – mocz jest wtedy ciemniejszy (bardziej brązowy) lub zawiera świeżą krew i śluz. Zapach moczu może także ulec zmianie (jest nieprzyjemny, przypomina woń stolca lub ryb), co wiąże się z obecnością w moczu ropy, bakterii i ich produktów przemiany materii.
Powikłania ZUM
Mimo postępu medycyny, jaki dokonał się na przestrzeni ostatnich dziesięcioleci, zakażenia układu moczowego stanowią poważny problem kliniczny i społeczny.
Mimo postępu medycyny, jaki dokonał się na przestrzeni ostatnich dziesięcioleci, zakażenia układu moczowego stanowią poważny problem kliniczny i społeczny. Wymagają indywidualnego podejścia do każdego pacjenta ze względu na możliwość poważnych następstw. Skutkiem powikłanych zakażeń układu moczowego może być uszkodzenie dróg moczowych lub nerek (np. ropień nerki), niewydolność nerek, nadciśnienie tętnicze, sepsa, a u kobiet w ciąży – zagrożenie przedwczesnym porodem lub poronieniem. U osób z przewlekłym schorzeniami nerek, każde zakażenie układu moczowego pogarsza ich funkcję.
Ciąża a ZUM
Prawie u co dziesiątej ciężarnej dochodzi do zakażenia układu moczowego, które może przebiegać bez objawów lub przyjąć postać zapalenia cewki lub pęcherza moczowego, rzadziej odmiedniczkowego zapalenia nerek.
Prawie u co dziesiątej ciężarnej dochodzi do zakażenia układu moczowego, które może przebiegać bez objawów lub przyjąć postać zapalenia cewki lub pęcherza moczowego, rzadziej odmiedniczkowego zapalenia nerek. Zwiększoną podatność na infekcje dróg moczowych w ciąży tłumaczą zmiany, które zachodzą w organizmie kobiety w czasie ciąży: pęcherz moczowy przesuwa się ku górze i do przodu, co powoduje zaleganie moczu po mikcji; z powodu ucisku na moczowody przez powiększającą się macicę oraz zwiększone wydzielanie moczu przez nerki dochodzi do poszerzenia i zastoju moczu w górnych drogach moczowych. Największe ryzyko zakażenia układu moczowego istnieje między 9 a 17 tygodniem ciąży.
Kobiety, które w dzieciństwie były leczone z powodu odpływu pęcherzowo-moczowodowego, są obarczone zwiększonym ryzykiem wystąpienia zakażeń dróg moczowych w czasie ciąży. Ze względu na podwyższone ryzyko wystąpienia infekcji dróg moczowych w czasie ciąży zalecane jest regularne wykonywanie badania ogólnego moczu i w przypadku wykrycia bakterii podjęcie leczenia antybiotykami. Powikłaniem nieleczonego zakażenia układu moczowego może być poronienie, poród przedwczesny, urodzenie dziecka z niską masą urodzeniową, jak również zakażenie okołoporodowe noworodka.